Քաղաքական գիտությունների դոկտոր, պատմաբան Արմեն Այվազյանի ֆեյսբուքյան գրառումը․
ՎԵՐՋԱՊԵ՛Ս գոհունակությամբ ու պատասխանատվությամբ ընթերցողին եմ ներկայացնում տարիների աշխատանքիս արգասիքը՝ 1722–1735 թթ. հայոց ազատամարտերի մասին հերթական պատմագիտական հատորս․
ՀԱՅՈՑ ԶՈՐՔՆ ԱՐՑԱԽՈՒՄ 1722-1735 ԹՎԱԿԱՆՆԵՐԻՆ. ԿԱԶՄԱՎՈՐՈՒՄԸ, ԶԻՆՈՒՄԸ ԵՎ ՃԱԿԱՏԱՄԱՐՏԵՐԸ /
Ա. Այվազյան. – Եր.։ Սևծովյան-Կասպյան տարածաշրջանի քաղաքական և սոցիալալան հետազոտությունների հանրային ինստիտուտ, 2025.
352 էջ + 2 ներդիր
Կարճ ասած՝ այս հետազոտությունն այն մասին է, թե ինչպես 1720-ական թվականներին հաջողվեց Արցախում զրոյից ստեղծել մեծաքանակ հայկական զորք՝ մի իսկական ազգ-բանակ, որն շուրջ տասնամյակ լիակատար շրջափակման պայմաններում մղեց բազմաթիվ մեծ ու փոքր ճակատամարտեր օսմանցի զավթիչների դեմ՝ պատճառելով նրանց տասնյակ հազարավոր կուրուստներ։
ԲԱՑԱՏՐԱԳԻՐ
«Աշխատության մեջ առաջին անգամ համալիր ուսումնասիրության են ենթարկվում 1720-ական թթ. Արցախում (Ղարաբաղ) հայկական զորքերի կազմավորումը, զինումը, թվաքանակը, հրամանատարական կազմը և մարտական պատմությունը՝ գլխավոր ճակատամարտերի ժամանակագրության, վայրերի և արդյունքների ճշտմամբ։ Սկզբնաղբյուրների մանրազնին քննության հիման վրա բացահայտվում են հայոց սպառազինման գործընթացը և հիմնական միջոցները՝ տեղական արտադրությունը և թշնամուց զենքի առգրավումը։ Հստակեցվում են զենքերի տեսակները, դրանց արդիականությունը և քանակը։ Վերլուծվում են այդ տարիներին Արցախում առաջացած երկու անկախ հայկական ռազմաֆեոդալական միավորումների հարաբերությունները և կառուցվածքը, համատեղ պայքարը օսմանյան զավթիչների դեմ, ինչպես նաև ներքին հակասություններն ու բախումները։ Պարզվում և մեկնաբանվում են Արցախում և Սյունիքում ձեռքի հրազենի՝ հրացանների և ատրճանակների, զանգվածային տարածման սոցիալ-քաղաքական նշանակալի հետևանքները, ներառյալ յուրօրինակ պետական-հասարակական համակարգում տեղ գտած ազգային ժողովրդավարության տարրերը»։
ԳՐՔԻ ՎԱՃԱՌՔԻ ՎԱՅՐ
Գիրքը կարելի է ձեռք բերել Երևանի «Բուկինիստ» գրախանութում (Մաշտոցի պող., 20 շենք) և նրա մասնաճյուղերում։
Գրքիս ծնունդը համընկավ Նավասարդի ուրախալի տոն օրվա հետ․ պատահականությո՞ւն էր դա, թե՞ գուցե վերին հայեցողություն՝ չգիտեմ։
Ամեն դեպքում՝ շնորհավոր բոլորիս Նավասարդը՝ հայկական ավանդական Նոր տարին։
ԼՈՒՍԱՆԿԱՐԸ՝ © Հրայր Թաթիկյանի
