Մելանին գունանյութի արտադրության համար պատասխանատու բջիջները կարող են տարբեր կերպ վարվել, երբ ԴՆԹ-ն վնասվում է. որոշները անհետանում են՝ առաջացնելով մազերի գորշացում, մինչդեռ մյուսները մնում են, բայց դա մեծացնում է մելանոմայի (մաշկի քաղցկեղ) առաջացման ռիսկը: Այս եզրակացությանն են հանգել Տոկիոյի համալսարանի հետազոտողները: Արդյունքները հրապարակվել են Nature Cell Biology ամսագրում:
Գիտնականները ուսումնասիրել են, թե ինչպես են մելանոցիտային ցողունային բջիջները՝ գունանյութային բջիջների նախորդները, արձագանքում ԴՆԹ-ի վնասմանը և ինչպես է այս արձագանքը ազդում մաշկի քաղցկեղի առաջացման ռիսկի վրա: Նախկինում ցույց է տրվել, որ սթրեսը և տարիքը նպաստում են մազերի գորշացմանը և նաև մեծացնում քաղցկեղի առաջացման ռիսկը: Հետևաբար, հետազոտողները ենթադրել են այս գործընթացների միջև կենսաբանական կապ:
Մկների վրա կատարված փորձերը ցույց են տվել, որ երբ տեղի են ունենում կրկնակի շղթա ԴՆԹ-ի խզումներ, մելանոցիտային ցողունային բջիջները սկսում են մի գործընթաց, որը կոչվում է ծերացման հետ կապված դիֆերենցիացիա: Սա հանգեցնում է դրանց հյուծման և, հետևաբար, գունանյութի կորստի՝ մազերի գորշացման: Այնուամենայնիվ, սա նաև պաշտպանում է մարմինը մելանոմայից, քանի որ վնասված բջիջները դադարում են բաժանվել:
Սակայն եթե տեղի է ունենում քաղցկեղածին նյութերի ազդեցություն, պաշտպանական մեխանիզմը խաթարվում է. դիֆերենցիացիան արգելափակվում է, և ցողունային բջիջները շարունակում են ինքնանորոգվել նույնիսկ վնասված ԴՆԹ-ով: Արդյունքում, դրանք կարող են կուտակել մուտացիաներ և առաջացնել ուռուցքներ։
«Ցողունային բջիջների նույն պոպուլյացիան կարող է ենթարկվել հակառակ փոփոխությունների՝ կամ անհետանալ, կամ ընդլայնվել՝ կախված սթրեսի տեսակից և շրջակա միջավայրի ազդանշաններից», - բացատրում է ուսումնասիրությունը ղեկավարող պրոֆեսոր Նիշիմուրան։
Հետազոտողները ընդգծում են, որ մազերի մոխրացումը ուղղակիորեն չի պաշտպանում քաղցկեղից, այլ արտացոլում է բջջային մեխանիզմների գործունեությունը, որոնք հավասարակշռում են ծերացումը և չարորակ վերափոխման ռիսկը։
