Արհեստական աէրոզոլների միջոցով արևի լույսը արտացոլելով Երկիրը սառեցնելու գաղափարը աստիճանաբար գիտաֆանտաստիկից վերածվել է լուրջ քննարկման առարկայի: Ստրատոսֆերային աէրոզոլի ներարկում (SAI) անվամբ հայտնի մեթոդն այժմ ակտիվորեն քննարկվում է որպես գլոբալ տաքացման դեմ պայքարի ժամանակավոր լուծում: Այնուամենայնիվ, Կոլումբիայի համալսարանի հետազոտողները զգուշացրել են, որ տեխնոլոգիայի կողմնակիցները թերագնահատում են դրա ռիսկերը և տեխնիկական մարտահրավերները: Ուսումնասիրությունը հրապարակվել է Scientific Reports (SR) ամսագրում:
Գիտնականները հավաքել և վերլուծել են աէրոզոլների կլիմայի վրա ազդեցության վերաբերյալ տասնյակ ուսումնասիրություններ և պարզել, որ SAI-ի արդյունավետությունն ու ազդեցությունը կախված են ոչ միայն արտանետվող մասնիկների քանակից, այլև տեղանքից, տարվա եղանակից և նույնիսկ լայնությունից:
Հետազոտողների կարծիքով, բևեռային շրջաններում աէրոզոլի ներարկումը կարող է խաթարել արևադարձային մուսսոնները, իսկ հասարակածային գոտում՝ փոխել ռեակտիվ հոսքերի կառուցվածքը, որոնք ազդում են գլոբալ ջերմության բաշխման վրա:
«Խոսքը միայն մթնոլորտ հինգ միլիարդ կիլոգրամ ծծումբ ներարկելու մասին չէ, այլ այն մասին, թե որտեղ և երբ դա անել», - ընդգծեց ՄաքՆիլը:
Գիտնականները նշում են, որ SAI հայեցակարգն ինքնին հիմնված է հրաբխային ժայթքումների դիտարկումների վրա: 1991 թվականին Պինատուբո լեռան ժայթքումից հետո Երկրի միջին ջերմաստիճանը իսկապես նվազել է գրեթե մեկ աստիճանով, սակայն դա ուղեկցվել է մուսսոնների խաթարմամբ և օզոնի շերտի քայքայմամբ։
Սուլֆատային աէրոզոլների ավելի անվտանգ այլընտրանքներ գտնելու փորձերը հետազոտողներին հանգեցրել են հանքային մասնիկների՝ կալցիումի, ալյումինի, տիտանի կամ նույնիսկ սինթետիկ բյուրեղների օգտագործման գաղափարին: Սակայն, ինչպես պարզվում է, այս տարբերակներից ոչ մեկը չի լուծում խնդիրը։
«Շատ նյութեր պարզապես չեն կարող արտադրվել անհրաժեշտ մասշտաբով: Օրինակ՝ ադամանդը ֆիզիկապես պակասում է: Այլ նյութեր, ինչպիսիք են ցիրկոնիումը կամ տիտանի երկօքսիդը, կարող են չափազանց թանկ լինել զանգվածային օգտագործման համար», - բացատրեց Կոլումբիայի համալսարանի աէրոզոլների մասնագետ, առաջատար հեղինակ Միրանդա Հաքը։
Սրան գումարվում են աշխարհաքաղաքական և տնտեսական ռիսկերը: Գիտնականները նշել են, որ եթե առանձին երկրներ կամ մասնավոր կազմակերպություններ փորձեն ներդնել SAI, հետևանքները կարող են լինել գլոբալ և անդառնալի։
Հետազոտողների կարծիքով, նախքան ստրատոսֆերային ցրումը որպես գլոբալ տաքացման դեմ պայքարի միջոց դիտարկելը, անհրաժեշտ է անկեղծորեն ընդունել, որ ձախողման գինը կարող է չափազանց բարձր լինել, նույնիսկ հանգեցնելով կլիմայական քաոսի։
Թարգմանությունը՝ Euromedia24.com-ի
