ԱՄՆ գիտնականները առաջին անգամ դիտարկել են, թե ինչպես կարող են պլազմային օղակի մասնիկները մոլորակներ ձևավորել։ Դրա համար նրանք օգտագործել են պտտվող գլաններով և հեղուկ մետաղով հատուկ սարք, որը ընդօրինակում է նյութի վարքագիծը տիեզերքում։ Աշխատանքը հրապարակվել է Physical Review Letters (PRL) ամսագրում։
Ակրեցիայի սկավառակները գազի և փոշու հսկայական օղակներ են, որոնք շրջապատում են աստղերը և սև խոռոչները։ Հետազոտողները կարծում են, որ մոլորակները ձևավորվում են նման սկավառակներից։ Սակայն դրանց ձևավորման գործընթացը լիովին պարզ չէր։
Փրինսթոնի լաբորատորիայի ֆիզիկոսները օգտագործել են երկու պտտվող մետաղական խողովակներից բաղկացած սարք։ Դրանց միջև գտնվում էր պլազմային նման հատկություններով հատուկ հեղուկ։ Պարզվեց, որ եթե նման օղակում տեղի է ունենում թեթևակի անհավասար «տատանում», մասնիկները սկսում են տեղաշարժվել. որոշները՝ դեպի դուրս, իսկ մյուսները՝ դեպի ներս։ Ներքինները կուտակվում են և ի վերջո կարող են վերածվել մոլորակի։
«Մեր փորձերը ցույց տվեցին, որ նման տատանումները կարող են տեղի ունենալ ավելի հաճախ, քան մենք կարծում էինք, և, հնարավոր է, հենց դրանք են, որոնք առաջացնում են մոլորակների ձևավորման գործընթացը», - բացատրեց աշխատանքի համահեղինակ Յին Վանը։
Հատկապես հետաքրքիր է, որ այս «տատանումը» կարող է տեղի ունենալ նույնիսկ առանց ձգողականության ազդեցության՝ նյութի շարժման արագության տարբերությունը բավարար է։ Սա այն տեսակի անկայունություն է, որը դիտվում է տիեզերքում, օրինակ՝ արեգակնային պսակի եզրին կամ սև խոռոչների մոտակայքում։
Հեղինակները նշում են, որ չնայած իրենց հետազոտությունները կատարվել են Երկրի վրա, դրանք թույլ են տվել իրենց ավելի լավ հասկանալ Տիեզերքի կառուցվածքը։ Հատկապես կարևոր էր գազի ամպերից Երկրի նման մոլորակների ձևավորման գործընթացի ուսումնասիրությունը։
Թարգմանությունը՝ Euromedia24.com-ի
