Euromedia24 on Play Store Euromedia24 on App Sore
BNB

$601.05

BTC

$83498

ADA

$0.649047

ETH

$1816.16

SOL

$118.79

15 °

Yerevan

9 °

Moscow

33 °

Dubai

10 °

London

19 °

Beijing

10 °

Brussels

19 °

Rome

8 °

Madrid

BNB

$601.05

BTC

$83498

ADA

$0.649047

ETH

$1816.16

SOL

$118.79

15 °

Yerevan

9 °

Moscow

33 °

Dubai

10 °

London

19 °

Beijing

10 °

Brussels

19 °

Rome

8 °

Madrid

Արցախի Տանձատափի եկեղեցին ոչնչացնելով՝ Ադրբեջանը վերացնում է երկրամասի հայկականությունը ցուցող վերջին վկայությունը


Արցախի մշակութային ժառանգության մշտադիտարկում իրականացնող monumentwatch.org կայքն անդրադարձել է Ադրբեջանի կողմից Արցախի Քաշաթաղի շրջանի Տանձատափ գյուղի 19-րդ դարի եկեղեցու ոչնչացմանը. 

«Համաձայն Caucasus Heritage Watch կազմակերպության կողմից արբանյակային լուսանկարների դիտարկման, ադրբեջանական կողմը 2023 թվականի հոկտեմբեր և 2024 թվականի ապրիլ ամիսների միջև ընկած ժամանակահատվածում ոչնչացրել է օկուպացված Արցախի Քաշաթաղի շրջանի Տանձատափ գյուղի 19-րդ դարի եկեղեցին:

Եկեղեցին կառուցվել էր 19-րդ դարի երկրորդ կեսին:Եկեղեցու շուրջը փռված է եղել համաժամանակյա ընդարձակ գերեզմանատունը, որն ադրբեջանական կողմը ոչնչացրել էր դեռևս 1989-1993 թվականներին, այդ տարիներին էլ ադրբեջանական կողմը միտումնավոր վնասել է նաև եկեղեցին:

Առանձնահատուկ կերպով փշրվել էին հայատառ արձանագրություններ պարունակող տապանաքարերը, շրջակա տարածքների խաչքարերը: Տանձատափ գյուղը Հակարի գետի ստորին հոսանքում տեղակայված երբեմնի հայկական գյուղերից էր, վերջիններս էլ պատմական Կովսական գավառի մասն էին կազմում: Խորհրդային տարիներին ադրբեջանական իշխանությունները վերացրել էին գավառի հայկականությունը ցուցող հուշարձանների զգալի մասը՝ եկեղեցիներ, մատուռներ, հայկական գերեզմանոցներ: Իսկ վերջին հայկական գյուղերը հայաթափվել էին 1960-ական թվականներին:

Շրջանի հայկական գյուղերի հայաթափման, երկրամասը ադրբեջանցիներով բնակեցման գործընթացը սկսվել էր դեռևս 1930-ական թվականներին, երբ ձևավորվել էր Զանգելանի շրջանը, որի կազմի մեջ էր մտել Կովսականի զգալի մասը:

Նախքան 1993 թվականը, երբ շրջանը ազատագրվել էր, ադրբեջանական կողմը զգալիորեն ոչնչացրել էր շրջանի հայկականությունը ցուցող հուշարձանների մեծ մասը՝ քանդելով, վթարային դարձնելով եկեղեցիները, ջնջելով, քերելով հայերեն արձանագրությունները և այլն:

Կարող ենք փաստել, որ Տանձատափի եկեղեցին ոչնչացնելով, ադրբեջանական կողմը շարունակում և կարծես վերացնում է երկրամասի հայկականությունը ցուցող վերջին վկայությունը:

Մեր արձագանքը

Տանձատափի եկեղեցու կանխամտածված ոչնչացումը խախտում է Հռոմի Ստատուտի 8-րդ հոդվածը և համարվում է մարդկության դեմ ծանր հանցագործություն։ Եկեղեցուն հասցված վնասը համաձայն «Զինված հակամարտությունների ժամանակ մշակութային արժեքների պաշտպանության մասին» Հաագայի 1954 թ. կոնվենցիայի 4-րդ հոդվածի և լրացուցիչ՝ 1999 թ. ընդունված Երկրորդ արձանագրության 15-րդ հոդվածի ա կետի, «լուրջ խախտում» է, որը՝ որպես ռազմական հանցագործություն, կարող է հետապնդվել միջազգային դատարաններում։

Տանձատափի եկեղեցու ոչնչացումը նաև ցեղասպանական գործողություն է, քանզի ցեղասպանության խնդիրն այսօր դիտարկվում է նաև մշակութային ժառանգության վրա հարձակումների համատեքստում։ Հռոմի կանոնադրության մշակութային ժառանգության դրույթների քննման ձեռնարկը նշում է․

«Մշակութային ժառանգության դեմ կամ դրա վրա ազդող հանցագործությունները հաճախ կապված են ցեղասպանության հետ կամ կատարվում են որպես դրա մի մաս։ Մշակութային ժառանգության ոչնչացումը կարող է լուրջ հոգեկան վնաս պատճառել մարդկանց՝ ուժեղացնելով ցեղասպանական գործողությունների ծանրությունն ու լրջությունը համաձայն Հռոմի կանոնադրության 6 (բ) հոդվածի։

Ֆիզիկական վնասներից բացի, Տանձատափի եկեղեցու ավերումը խոր զգացմունքային և մշակութային հետևանքներ է թողնում տուժած համայնքի համար՝ համարվելով արցախահայերի և ողջ հայության մշակույթի իրավունքի իրացման կոպիտ խախտում։

Մշակույթի իրավունքների համընդհանուր երաշխիքը «Մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների վերաբերյալ» հռչակագիրն իր 27-րդ հոդվածով սահմանում է ․

  «Յուրաքանչյուր ոք ունի համայնքի մշակութային կյանքին ազատորեն մասնակցելու, արվեստը վայելելու, գիտական առաջընթացին և դրա օգուտներին մասնակցելու իրավունք»:

Բացի այդ, «Մշակութային բազմազանության մասին համընդհանուր» հռչակագրի 4-րդ հոդվածում  և «Մարդու իրավունքների խորհրդի 10/23 բանաձևի» 4-րդ պարբերությունում  նշվում է,  որ ոչ ոք կարող ոտնահարել միջազգային իրավունքով  երաշխավորված մարդու իրավունքները, ոչ էլ սահմանափակելու դրանց շրջանակը»։ 

Լրահոս

Սա առաջին դեպքը չէ, որ պետական արարողակարգից ելնելով՝ կաթվածահար են անում մարդկանց առօրյան. Մելոյան
Հանրապետության 437 դպրոցից միայն 138-ում է հաջողվել տնօրեն նշանակել նոր ընթացակարգով, ինչը վկայում է լուրջ խնդիրների մասին. Ժաննա Անդրեասյան
ԱՄՆ-ը միլիարդավոր դոլար է ստացել Չինաստանի դեմ մաքսատուրքերի հաշվին․ Թրամփ
Կարևոր
Չեմ հայհոյել․ պապիկիս թաղմանն էի շտապում․ պարեկների կողմից բռնության ենթարկված վարորդ
Ֆիդանը կմասնակցի ՆԱՏՕ-ի արտգործնախարարների հանդիպմանը
Սերբիայի արտգործնախարար. Բելգրադն ու Լոնդոնը պայմանավորվել են ընդլայնել համագործակցությունը
Al Jazeera․ Գազայում Իսրայելի գործողությունների հետևանքով զոհերի թիվը 24 ժամում հասել է 77-ի
Կասեցվել է «Գազպրոմ Արմենիա»-ի մասնաճյուղի ապօրինի ջրառը. ԲԸՏՄ
Ոստիկանը հարց լուծող չէ, տպավորություն է, խմբով եկել են մարդ ծեծելու. Արման Թաթոյան
Բաքվում իրավիճակը ամբողջովին զուրկ է թափանցիկությունից․ Ռուբեն Վարդանյանի որդու հարցազրույցը
Մադուրոն պահանջել է Սալվադորի բանտից ազատ արձակել վենեսուելացի միգրանտներին
ՈՒՂԻՂ. Կառավարության հերթական նիստը
Խոշոր վթար Նոր Հաճնի կամրջի վրա, բախվել են «Mercedes», «Mitsubishi» ու «Nissan»-ը
Չինաստանը հակաքայլեր կձեռնարկի ԱՄՆ մաքսատուրքերի հետ կապված
ՆԱՏՕ-ի ԱԳ նախարարներն առաջին անգամ կհանդիպեն Ռուբիոյի հետ
Վրաստանի ԱԳՆ. երկիրը պատժվում է խաղաղության ընտրության համար
Ավստրալիան դատապարտել է ԱՄՆ-ի մաքսատուրքերը
Մերսման դիմաց վճարել էին հուշանվեր-թղթադրամներով․ երիտասարդները բերման են ենթարկվել
Լեհաստանի վարչապետը ԵՄ-ին կոչ է արել համարժեք արձագանքել ԱՄՆ-ի մաքսատուրքերին
Հարավային Կորեայի իշխանությունները արտակարգ խորհրդակցություն են անցկացրել՝ ԱՄՆ-ի նոր մաքսատուրքերի հարցով

Լրացուցիչ նորություններ

...

Միջազգային գիտաժողով՝ Պլեխանովի անվան համալսարանում

Մահացել է Ռաֆայել Գրիգորյանը

Անվանվել են այն բույսերը, որոնք գրավում են մոծակներին և օգնում նրանց գոյատևե

Գտնվել է կապ սրտի հիվանդության և ուղեղի փոփոխությունների միջև

Նույնիսկ թեթև ֆիզիկական ակտիվությունը պաշտպանում է քաղցկեղից. Գիտնականներ

Գիտնականներն առաջին անգամ ձայնագրել են շնաձկների ձայները

Մահացել է «Վամպիրի օրագրերի» հեղինակ Լիզա Ջեյն Սմիթը

Գիտնականները բացատրում են, թե ինչու գենետիկ մուտացիաները բավարար չեն քաղցկեղի զարգացման համար

Գիտնականները պարզել են, թե ինչպես կարելի է բարելավել ձեր առողջությունը օրական հինգ րոպեում

Գիտնականները պարզել են, որ շաքարի փոխարինիչները մեծացնում են քաղցը

Հայտնի է դարձել, թե ֆիզիկական վարժությունների ժամանակ որ մարդկանց մոտ է սրտի կանգի ավելի մեծ վտանգը

Մարսի վրա ռեկորդային երկարությամբ օրգանական մոլեկուլներ են հայտնաբերվել

Գիտնականները պարզել են, թե որքան վարժություն պետք է անեն երիտասարդ մայրերը ծննդաբերությունից հետո

Գիտնականները պարադոքսալ բացահայտում են արել գիրության պատճառների մասին

Գիտնականները սովորում են կառավարել գերկենտրոնացված լազերային ճառագայթները արբանյակային հաղորդակցության համար

Գիտնականները բացահայտել են միայնակ երաժշտություն լսելու առավելությունները

Հայաստանի պատանի ընթերցողները կմրցեն Կարմիր հրապարակում ելույթ ունենալու հնարավորության համար

Դիարբեքիրը՝ որպես «հայկական Աթենք»

Գիտնականները բացահայտել են դեռահասների վատ քնի վտանգները

Գիտնականները գտել են ողնաշարի սկավառակների ճողվածքի պատճառը վերացնելու միջոցը