Հին գոթերը, որոնք ավելի քան 2,5 հազար տարի առաջ բնակվել են ներկայիս Շվեդիայի տարածքում, հնարավոր է, օգտագործել են Արեգակի և Լուսնի դիտարկումների բարդ համակարգ՝ լայնածավալ ձմեռային զոհաբերության անցկացման ժամանակը որոշելու համար, գրել է գիտական նորությունների Universe Today կայքը։
Շվեդ աստղաֆիզիկոս Գորան Հենրիքսոնը կարծում է, որ հայտնաբերել է հին օրացույց, որով կարող էր հաշվարկվել այդ ծեսերի ութամյա ցիկլը։
Խոսքը վերաբերում է Հին Ուպսալայի շրջանին, որը գտնվում է Ստոկհոլմից հյուսիս մոտ մեկ ժամ հեռավորության վրա։ Այստեղ կան հին գերմանական մշակույթին վերագրվող խոշոր դամբանաբլուրներ։ Այս ժողովուրդները վիկինգներ չէին․ նրանք պատկանում էին ավելի վաղ գերմանական խմբերի և հետևում էին հեթանոսական բազմաստվածային հավատալիքների, որոնք կապված էին Օդինի, Ֆրեյրի և Թորի կերպարների նախորդների հետ։
Հենրիքսոնի վարկածի համաձայն՝ ամենակարևոր ձմեռային ծեսն անցկացվում էր ութ տարին մեկ անգամ։ Ինը օր տևող զոհաբերությունները սկսվում էին ձմռան ամենաթեժ շրջանում՝ մոտավորապես փետրվարի 6–8-ին։ Ամսաթիվը որոշելու համար, հնարավոր է, օգտագործվել են Լուսնի փուլերն ու հորիզոնից վեր Արեգակի դիրքը։
Հնագետները Հին Ուպսալայում հայտնաբերել են սյունափոսերի երկու երկար շարք։ Դրանցից մեկը ձգվել է մոտ 850 մետր և ուղղված է եղել ենթադրյալ ծեսի ժամանակ լիալուսնի ծագման ամենահյուսիսային կետի ուղղությամբ։ Երկրորդը՝ մոտ 600 մետր երկարությամբ, ցույց էր տալիս փետրվարի 6–8-ի արևածագի ուղղությունը։
Հենրիքսոնը կարծում է, որ այս կառույցները կարող էին օգտագործվել որպես յուրատեսակ աստղագիտական օրացույց։ Դիտարկելով Լուսնի և Արեգակի ծագումը սյուների շարքերի նկատմամբ՝ հին բնակիչները կարող էին բավական ճշգրիտ որոշել նոր ութամյա ցիկլի մեկնարկի պահը։
Ըստ Հենրիքսոնի՝ ինը օր տևող ծեսի ընթացքում զոհաբերվում էին մեկ մարդ և յոթ ընտանի կենդանի։ Արարողության ավարտից հետո, ըստ միջնադարյան գրավոր աղբյուրների, սրբազան ծառից կարող էին կախված լինել կենդանիների և մարդկանց մարմիններ։ Նկարագրության մեջ զոհերի ընդհանուր թիվը հասնում էր 72-ի։
Հետազոտողը ենթադրում է, որ զոհաբերության ժամանակի ճշգրիտ որոշումը հին մարդկանց համար կրոնական մեծ նշանակություն ուներ։ Նրանք կարծում էին, որ այդ ծեսը կապահովի կարգ ու բարեկեցություն առաջիկա ութ տարիների համար։
Հետաքրքիր է, որ այն ժամանակ Հին Ուպսալայի լանդշաֆտը զգալիորեն տարբերվում էր ներկայիս լանդշաֆտից։ Մոտ մեկուկես հազար տարի առաջ Բալթիկ ծովի մակարդակը մոտ 19,5 մետր բարձր էր, քան այժմ, և ծովը գտնվում էր դամբանաբլուրներից մեկ կիլոմետրից էլ պակաս հեռավորության վրա։ Հենրիքսոնը ենթադրում է, որ ջրում արևի ճառագայթների արտացոլումն ու տեղադրված սյուներից առաջացող ստվերները կարող էին լրացուցիչ օգնել աստղագիտական դիտարկումներում։
Մեր թվարկության մոտ 450–550 թվականներով թվագրվող այսպես կոչված երեք թագավորական դամբանաբլուրների հարևանությամբ հնագետները նաև հայտնաբերել են կառույցների հետքեր, որոնք կարող էին կապված լինել այս դիտարկման համակարգի հետ։
Հետազոտողի կարծիքով՝ Լուսինը հատուկ նշանակություն ուներ նաև թաղման ծեսերում։ Ուպսալայի շրջանում հայտնաբերվել են բազմաթիվ թաղումներ նավակներում, որոնք թվագրվում են մոտավորապես 550–1100 թվականներով։ Դրանցից որոշներում մահացածների հետ միասին թաղվել են ձիեր, շներ և հանդերձյալ կյանքի համար անհրաժեշտ իրեր։ Նավային որոշ թաղումների կողմնորոշումը նույնպես կարող էր կապված լինել լիալուսնի ծագման հետ։
