Մերիլենդի համալսարանի բժշկական դպրոցի գիտնականները ստեղծել են նոր սպիտակուցային դեղամիջոց, որը կարող է լինել ածխածնի մոնօքսիդով թունավորման արդյունավետ և անվտանգ հակաթույն: Աշխատանքը հրապարակվել է «Գիտությունների ազգային ակադեմիայի նյութեր» (PNAS) ամսագրում:
Գազը արտանետվում է վառելիքի այրման ժամանակ և վտանգավոր է փակ տարածքներում, օրինակ՝ երբ գազային սարքավորումները ունեն անսարք օդափոխություն, երբ բենզինի գեներատորները աշխատում են կամ երբ մեքենաները գտնվում են ավտոտնակում: Ներկայումս թթվածնային թերապիան օգտագործվում է բուժման համար, բայց նույնիսկ դրանից հետո, վերապրածների գրեթե կեսը երկարատև վնաս է հասցնում սրտին և ուղեղին:
Նոր դեղամիջոցը, որը կոչվում է RcoM-HBD-CCC, գործում է որպես «սպունգ», արագորեն արյունից հեռացնում է ածխածնի մոնօքսիդը: Այն հիմնված է RcoM բնական մոլեկուլի վրա, որը Paraburkholderia xenovorans բակտերիան օգտագործում է ածխածնի մոնօքսիդի նվազագույն կոնցենտրացիաները հայտնաբերելու համար: Գիտնականները այն փոփոխել են այնպես, որ այն կապվի հատուկ ածխածնի մոնօքսիդի հետ՝ առանց խանգարելու թթվածնի և մարմնի այլ կարևոր մոլեկուլների հետ:
Մկների վրա կատարված փորձերի ժամանակ RcoM-HBD-CCC-ն արագորեն հեռացրել է ածխածնի մոնօքսիդը կարմիր արյան բջիջներից և արտազատվել է մեզի մեջ: Միևնույն ժամանակ, այն գործնականում ոչ մի ազդեցություն չուներ արյան ճնշման վրա, ինչը այն տարբերակում է այլ սպիտակուցային հակաթույններից, որոնք կարող են կտրուկ բարձրացնել այն։
«Սա կարող է լինել արագ ներերակային դեղամիջոց, որը կարող է կիրառվել անմիջապես շտապօգնության բաժանմունքում կամ նույնիսկ դեպքի վայրում», - ասել է ուսումնասիրության հեղինակներից մեկը՝ Մարկ Գլադվինը։
Գործողության մեխանիզմը կապված է այն փաստի հետ, որ ածխածնի մոնօքսիդը հարյուրավոր անգամ ավելի ուժեղ է կապվում հեմոգլոբինի հետ, քան թթվածինը, տեղահանելով այն և զրկելով հյուսվածքներին կենսական գազին հասանելիությունից։ Նոր դեղամիջոցը բռնում է ածխածնի մոնօքսիդի մոլեկուլները, ազատելով հեմոգլոբինը և թույլ տալով նրան կրկին թթվածին կրել։
Հեղինակները կարծում են, որ ապագայում RcoM-HBD-CCC-ն կարող է օգտագործվել ոչ միայն ածխածնի մոնօքսիդի թունավորման դեմ, այլև որպես բաղադրիչ ծանր անեմիայի, արյան կորստի բուժման կամ փոխպատվաստումից առաջ օրգանների պահպանման համար։ Այնուամենայնիվ, անհրաժեշտ են հետագա հետազոտություններ՝ մարդկանց համար օպտիմալ դեղաչափը և անվտանգությունը որոշելու համար։
Թարգմանությունը՝ Euromedia24.com-ի
