Դանիայից գիտնականները պարզել են, որ ակնկալիքների անորոշությունը կարող է մեծացնել ցավի ընկալումը, նույնիսկ եթե իրական սպառնալիք չկա։ Աշխատանքը հրապարակվել է Science Advances (SA) ամսագրում։
Սովորաբար, եթե մենք դիպչում ենք ինչ-որ ծանոթ բանի, օրինակ՝ տաք տապակի, մեր ուղեղն արդեն գիտի, թե ինչ է սպասվում և պատրաստվում է հնարավոր ցավին: Բայց եթե մարդը գտնվում է անորոշ վիճակում, օրինակ՝ աչքերը կապած, ցավն ավելի ինտենսիվ է զգացվում, նույնիսկ եթե ջերմության աղբյուրը այնքան տաք չէ, որ վնաս պատճառի։
Փորձի ընթացքում մասնակիցները պետք է գուշակեին, թե արդյոք նրանք ջերմություն կզգան, թե ցուրտ իրենց նախաբազկի վրա: Սակայն որոշ դեպքերում նրանց միաժամանակ տրվել է և՛ տաք, և՛ սառը խթան՝ առաջացնելով այրվող ազդեցություն։
«Նախկին հետազոտությունները ցույց են տվել, որ մեր ակնկալիքները ձևավորում են ցավի մեր ընկալումը: Այս ուսումնասիրության մեջ մենք ուզում էինք հասկանալ, թե արդյոք այս ակնկալիքների անորոշությունը կարող է նաև մեծացնել ցավը: Այրվող պատրանքը մեզ թույլ տվեց ապացուցել, որ նույնիսկ իրական սպառնալիքի բացակայության դեպքում անորոշությունը ստիպում է ուղեղին ավելի ուժեղ ընկալել ցավը»,- բացատրեց Օրհուսի համալսարանի դոցենտ Ֆրանչեսկա Ֆարդոն:
Հետազոտությանը մասնակցել է 300 մարդ։ Գիտնականներն օգտագործել են համակարգչային մոդելավորման և ուղեղի պատկերման տեխնիկան՝ պարզելու, թե ինչպես է ուղեղն արձագանքում անորոշությանը: Արդյունքները ցույց են տվել, որ հստակ ազդանշանների բացակայության դեպքում ուղեղը հակված է «ապահով խաղալ» և ցավն ավելի սուր ընկալել, քան անհրաժեշտ է:
«Թեթեւացման ակնկալիքը նվազեցնում է ցավը, մինչդեռ վնասի ակնկալիքը մեծացնում է այն: Մենք ցույց տվեցինք, որ նույնիսկ կանխատեսումների հստակության բացակայությունը ստիպում է ուղեղին ավելի ինտենսիվ արձագանքել»,- հավելել է Ֆարդոն։
Գտածոները կարող են փոխել ցավի բուժման մոտեցումները: Առաջիկա պրոցեդուրաների մասին ավելի հստակ տեղեկատվությունը և նվազեցված անորոշությունը կօգնի հիվանդներին ավելի քիչ սուր ընկալել ցավը:
«Կարճաժամկետ հեռանկարում այս բացահայտումները կօգնեն մեզ ավելի լավ հասկանալ ցավի ընկալման մեխանիզմները և հարմարեցնել բուժման ռազմավարությունները: «Ապագայում մենք նախատեսում ենք ուսումնասիրել հոգեբանական գործոնների ազդեցությունը, ինչպիսիք են անհանգստությունը և դեպրեսիան, քրոնիկ հիվանդություններով հիվանդների ցավի ընկալման վրա», - եզրափակեց Ֆարդոն:
Թարգմանությունը՝ Մանուել Թամազյանի
