Փենսիլվանիայի համալսարանի հետազոտողները մշակել են մարդու թոքերի քաղցկեղի միկրոինժեներական կենդանի մոդել՝ «ուռուցք չիպի վրա»։ Այն թույլ է տալիս հետազոտողներին իրական ժամանակում դիտարկել, թե ինչպես են փոփոխված իմունային բջիջները փոխազդում պինդ ուռուցքների հետ՝ բացահայտելով դրանց թույլ կողմերը։ Ուսումնասիրության արդյունքները հրապարակվել են Nature Biotechnology ամսագրում։
Տեխնոլոգիան կօգնի ավելի լավ հասկանալ, թե ինչպես է գործում CAR-T թերապիան՝ մեթոդ, որի դեպքում հիվանդի T բջիջները փոփոխվում են՝ ուռուցքային բջիջները ճանաչելու և ոչնչացնելու համար։ Այս մոտեցումն արդեն իսկ արդյունավետ է եղել լեյկեմիայի և լիմֆոմայի բուժման գործում, սակայն CAR-T թերապիան թույլ արդյունավետ է պինդ ուռուցքների դեմ։ Գիտնականների խոսքով՝ նման ուռուցքները պաշտպանված են խիտ «միկրոմիջավայրով»՝ արյան անոթների և ազդանշանային մոլեկուլների բարդ կառուցվածքով, որը կանխում է իմունային բջիջների ներթափանցումը։
Արդյունքում ստացված չիպը նմանակում է մարդու մարմնում ուռուցքային բջիջների և արյան անոթների վարքագիծը։ Գիտնականները նկատել են, որ անոթային էնդոթելային բջիջները քիմիական ազդանշաններ են ուղարկում, որոնք գրավում են CAR-T բջիջները, բայց այդ ազդանշանները արագորեն ոչնչացվում են DPP-4 ֆերմենտի կողմից։
Թիմը պարզել է, որ վիլդագլիպտինը, որը 2-րդ տիպի շաքարախտի դեպքում օգտագործվող դեղամիջոց է, կարող է արգելափակել DPP-4-ի ազդեցությունը, այդպիսով ուժեղացնելով իմունային բջիջները ուռուցք ուղղորդող ազդանշանները: Չիպային փորձարկումների ժամանակ սա թույլ տվեց ավելի շատ CAR-T բջիջների ներթափանցել ուռուցքային հյուսվածք և հարձակվել քաղցկեղի բջիջների վրա։
«Այս համակարգը թափանցիկ է՝ ինչպես պատուհան դեպի ուռուցքի և իմունային համակարգի միջև գտնվող մարտադաշտ: Մենք բառացիորեն տեսնում ենք, թե ինչպես են T բջիջները ներթափանցում հյուսվածք և հարվածում իրենց թիրախին», - նշել է ուսումնասիրության ղեկավար Հա Հուն։
Նոր տեխնոլոգիան հնարավորություն է տալիս արագորեն փորձարկել ապագա CAR-T թերապիաները և ընտրել դեղամիջոցներ, որոնք կօգնեն իմունային բջիջներին ավելի արդյունավետորեն հաղթահարել քաղցկեղը։
Թարգմանությունը՝ Euromedia24.com-ի
