Խելացի մարդիկ ավելի երկար են ապրում։ Այս եզրակացությանն են հանգել Էդինբուրգի համալսարանի գիտնականները, որոնք պարզել են, որ մանկության տարիներին չափված ինտելեկտը կապված է կյանքի տևողության հետ գենետիկ մակարդակում։ Ուսումնասիրությունը հրապարակվել է Genomic Psychiatry (GP) ամսագրում։
Դեյվիդ Հիլի և Իան Դիրիի գլխավորած թիմը ներկայացրել է առաջին մոլեկուլային գենետիկական ապացույցը, որ ինտելեկտը և երկարակեցությունը ունեն ընդհանուր կենսաբանական արմատներ։
Գիտնականները վերլուծել են ավելի քան 12,000 մարդկանց գենոմային տվյալները, որոնց ինտելեկտը չափվել է մանկության տարիներին, և գրեթե 390,000 մասնակիցների, որոնց ծնողների կյանքի տևողությունը գնահատվել է։
Արդյունքները ցույց են տվել, որ ինտելեկտի և երկարակեցության միջև գենետիկական կապը 0.35 է, ինչը նշանակում է, որ ինտելեկտի վրա ազդող գեների մոտավորապես մեկ երրորդը նույնպես կապված է կյանքի տևողության հետ։ Ինտելեկտի ժառանգականությունը գնահատվել է 27%, իսկ երկարակեցությանը՝ 29%։ Հետազոտողների խոսքով՝ ուսումնասիրության հիմնական առավելությունն այն է, որ չափումները կատարվել են մանկության տարիներին՝ շատ ավելի վաղ, քան ճանաչողական ունակությունները կարող էին ազդվել հիվանդությունից կամ սոցիալական գործոններից։ Սա թույլ է տվել նրանց բացառել հակադարձ պատճառահետևանքային կապը, որի դեպքում առողջությունը ազդում է մտավոր կատարողականի վրա, այլ ոչ թե հակառակը։
Ինտելեկտի և երկարակեցության միջև կապը նախկինում հաստատվել է տասնյակ խոշոր համաճարակաբանական ուսումնասիրություններով։ Դրանցից մեկը, որին մասնակցել է ավելի քան մեկ միլիոն մարդ, ցույց է տվել, որ մանկական IQ-ի յուրաքանչյուր ստանդարտ աճը 24%-ով նվազեցնում է մահվան ռիսկը։
Նոր ուսումնասիրությունն առաջին անգամ ցույց է տալիս, որ այս ազդեցությունն ունի գենետիկական հիմք։ Հետազոտողները օգտագործել են կապի անհավասարակշռության ռեգրեսիան, որը գենետիկական վիճակագրության ամենահզոր գործիքներից մեկն է, որը թույլ է տվել նրանց բացառել պատահական գործոնների ազդեցությունը։
Հեղինակների կարծիքով, ուսումնասիրության արդյունքները կարող են ունենալ գործնական նշանակություն։ Ինտելեկտի և երկարակեցության ընդհանուր գենետիկական ճարտարապետության հասկացումը կօգնի մշակել հիվանդությունների վաղ կանխարգելման և ճանաչողական առողջության պահպանման ռազմավարություններ։
«Մենք չենք կարող փոխել գեները, բայց կարող ենք աջակցել ուղեղի զարգացմանը վաղ տարիքից՝ առողջ և երկար կյանքի հիմքը դնելու համար», - ասել է Դեյվիդ Հիլը։
Թարգմանությունը՝ Euromedia24.com-ի
