Փենսիլվանիայի համալսարանի (ԱՄՆ) գիտնականները հայտնաբերել են նեյրոնների մի խումբ, որոնց շրջափակումը օգնում է թեթևացնել քրոնիկ ցավը, այդ թվում՝ գլխացավը: Ուսումնասիրության արդյունքները հրապարակվել են Nature ամսագրում:
Լաբորատոր մկների վրա կատարված փորձերի ժամանակ գիտնականները բացահայտել են նյարդային բջիջների որոշակի պոպուլյացիա, որոնք ակտիվացել են սկզբնական ցավոտ խթանից հետո, օրինակ՝ նյարդի վնասվածքից հետո: Այս նեյրոնների խումբը մնացել է ակտիվ նույնիսկ խթանի ավարտից հետո:
Պարզվել է, որ բջիջները տարածված են ուղեղի պարաբրախիալ կորիզում: Այս շրջանը ներգրավված է ցավի ազդանշանների փոխանցման, ինչպես նաև շնչառության, քնի, վախի արձագանքների և այլ հիմնական ֆիզիոլոգիական գործընթացների կարգավորման մեջ:
Գիտնականները հայտնաբերել են, որ նեյրոնները պարունակում են Y նեյրոպեպտիդային ազդանշանային մոլեկուլի ընկալիչներ (Y1R ընկալիչներ): Երբ հետազոտողները արհեստականորեն ակտիվացրել են նեյրոնները այս ընկալիչներով, մկները ցուցաբերել են ցավին բնորոշ վարքագիծ: Երբ այս նեյրոնները արգելափակվել են, քրոնիկ ցավի ախտանիշները նվազել են, բայց վտանգավոր խթանների նկատմամբ սուր ցավի արձագանքը (օրինակ՝ տաք մակերեսին դիպչելը) շարունակվել է:
«Y1R նեյրոններն իրենք ցավ չեն առաջացնում, բայց մասնակցում են մշտական ցավի ազդանշանի առաջացմանը: Դրանք կարելի է համարել քրոնիկ ցավի ընկալման հետ կապված ավելի լայն նեյրոնային ցանցի մաս», - նշել է ուսումնասիրության ղեկավար պրոֆեսոր Ջերեմի Բեթլին։
Առանձին փորձերի շարքում քրոնիկ ցավի նշաններ ցուցաբերող մկները ենթարկվել են տարբեր սթրեսային գործոնների, օրինակ՝ սննդից և ջրից զրկվելը կամ գիշատիչների մեզի հոտով միջավայրում հայտնվելը: Այս պայմանները հանգեցրել են ցավի արձագանքի նվազմանը. վնասվածքից երկու շաբաթ անց ծոմ պահած կենդանիները որևէ արձագանք չեն ցուցաբերել իրենց վնասված վերջույթներին դիպչելիս: Սա գիտնականներին դրդել է ենթադրել, որ մկներն ունեն ցավի ճնշմամբ բնածին մեխանիզմ, որն ակտիվանում է երկարատև ծոմ պահելու միջոցով։
Հետազոտողների կարծիքով, այս հայտնագործությունը կարող է օգտակար լինել քրոնիկ ցավի մոլեկուլային մեխանիզմների հետագա ուսումնասիրության համար: Y1R նեյրոնների արգելափակումը կարող է արդյունավետ լինել նաև մարդկանց մոտ, բայց այս վարկածը հաստատելու համար անհրաժեշտ են հետագա փորձեր:
Թարգմանությունը՝ Euromedia24.com-ի
