Սան Ֆրանցիսկոյի Կալիֆոռնիայի համալսարանի գիտնականները պարզել են, որ տարեց էգ մկների մոտ տարիքի հետ կարող է արթնանալ «քնած» X քրոմոսոմը, որը կարող է ակտիվացնել մինչև 20 գեն, որոնք օգնում են ամրապնդել ուղեղի կապերը: Աշխատանքի արդյունքները հրապարակվել են Science Advances ամսագրում։
Այդպիսի գեներից մեկը՝ PLP1-ը, օգնում է միելինի ձևավորմանը՝ նեյրոնների պաշտպանիչ թաղանթը, որը կարևոր է ուղեղի բջիջների միջև ազդանշանի արդյունավետ փոխանցման համար: Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ տարեց էգ մկների հիպոկամպուսում ավելի շատ PLP1 կա, ինչը կարող է բացատրել նրանց ավելի մեծ դիմադրություն կոգնիտիվ խանգարումների նկատմամբ՝ համեմատած արուների հետ:
Գիտնականները նշում են, որ մկների մոտ «քնած» X քրոմոսոմի ակտիվացումը տեղի է ունենում մարդկանց մոտ 65 տարեկանին համարժեք տարիքում: Այս գործընթացը ոչ միայն օգնում է պահպանել ուղեղի ակտիվությունը, այլ նաև օգնում է պահպանել հիշողությունը և սովորելը տարեց մարդկանց մոտ:
Հիպոթեզը ստուգելու համար գիտնականները արհեստականորեն ակտիվացրել են PLP1-ը երկու սեռերի հին կրծողների հիպոկամպում: Արդյունքները ցույց են տվել, որ լրացուցիչ PLP1-ը բարելավում է ճանաչողական աշխատանքը՝ անկախ սեռից:
Գիտնականները ներկայումս շարունակում են հետաքննել, թե արդյոք այս գործընթացը կարող է տեղի ունենալ նաև մարդկանց մոտ: Տարեց կանանց և տղամարդկանց ուղեղի հյուսվածքի վերլուծությունը հաստատեց, որ կանայք ունեին PLP1-ի զգալիորեն ավելի բարձր մակարդակ՝ աջակցելով այն գաղափարին, որ երկրորդ X քրոմոսոմը կարևոր դեր է խաղում ծերության ժամանակ ուղեղի առողջության պահպանման գործում:
Թարգմանությունը՝ Euromedia24.com-ի
