Տարիքի հետ ուղեղի ձևի փոփոխությունները կարող են կապված լինել դեմենցիայի զարգացման ռիսկի հետ։ Այս եզրակացությանն են հանգել Կալիֆոռնիայի Իրվայնի համալսարանի (UC Irvine) և Իսպանիայի Լա Լագունայի համալսարանի գիտնականները։ Նրանց աշխատանքը հրապարակվել է Nature Communications (NatCom) ամսագրում։
30-ից 97 տարեկան մարդկանց ավելի քան 2600 ՄՌՏ ուղեղի սկանավորման վերլուծությունը թույլ է տվել գիտնականներին հետևել, թե ինչպես է ուղեղը վերափոխվում տարիքի հետ և ինչպես է դա կապված ճանաչողական թեստերի արդյունքների հետ։ Պարզվել է, որ ուղեղի ձևի փոփոխությունները տեղի են ունենում անհավասարաչափ. որոշ հատվածներ կծկվում են, մինչդեռ մյուսները լայնանում են, և այս աղավաղումներն ավելի ցայտուն են ճանաչողական անկման նշաններ ունեցող մարդկանց մոտ։
«Մենք պարզեցինք, որ ուղեղի եռաչափ ձևը համակարգված կերպով փոխվում է տարիքի հետ, և այդ փոփոխությունները խորապես ազդում են հիշողության և դատողության վրա», - բացատրում է Լա Լագունայի համալսարանի նյարդաբան Նիլս Յանսենը։
Հետազոտողները հատուկ ուշադրություն են դարձրել էնտորհինալ կեղևին՝ ուղեղի այն հատվածին, որը կարևոր դեր է խաղում հիշողության կարգավորման մեջ։ Էնտորհինալ կեղևը Ալցհայմերի հիվանդության առաջին հատվածներից մեկն է։ Գիտնականները կարծում են, որ ուղեղի ձևի տարիքային փոփոխությունները կարող են ճնշում գործադրել այս խոցելի հատվածի վրա՝ ստեղծելով պայմաններ թունավոր սպիտակուցների կուտակման և վնասման համար։
«Եթե ծերացող ուղեղը դեֆորմացվում է այնպես, որ էնտորինալ կեղևը «սեղմվում» է, սա կարող է բացատրել, թե ինչու է այն դառնում Ալցհայմերի հիվանդության պաթոլոգիայի կենտրոն», - նշում է UC Irvine-ի նյարդաբան Մայքլ Յասսան։
Այս հետազոտությունը կարող է պոտենցիալ փոխել նեյրոդեգեներատիվ հիվանդությունների ախտորոշման մոտեցումը։ Հեղինակները ընդգծում են, որ ուղեղի երկրաչափության ըմբռնումը կարող է կարևոր դեր խաղալ դեմենցիայի վաղ հայտնաբերման, այլ ոչ թե միայն դրա հետևանքների գնահատման գործում։
Թարգմանությունը՝ Euromedia24.com-ի
