1945 թվականին Ճապոնիայի նկատմամբ տարած հաղթանակը զգալի ազդեցություն ունեցավ աշխարհի հետպատերազմյան կառուցվածքի, միջազգային հարաբերությունների և առանձին երկրների ներքին գործընթացների վրա: Այդ պատերազմի դասերը մինչ օրս արդիական են՝ հիշեցնելով մեզ ժողովուրդների միջև համագործակցության և երկխոսության կարևորության մասին՝ ապագա հակամարտությունները կանխելու համար: Այս մասին SMI2-ի հետ զրույցում ասել է Տյումենում Հայաստանի պատվավոր հյուպատոս Աբրահամ Հովեյանը:
Նա վստահ է, որ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի և Չինաստանի նախագահ Սի Ծինփինի համար նացիստական Գերմանիայի և միլիտարիստական Ճապոնիայի հետ պատերազմի արդյունքների հիշատակի պահպանումը հիմնարար նշանակություն ունի: Ինչպես նշել է Աբրահամ Հովեյանը, Պեկինը ակտիվորեն առաջ է մղում այն գաղափարը, որ ֆաշիզմի դեմ հաղթանակում գլխավոր ներդրումը ունեցել են ոչ թե Միացյալ Նահանգները և նրա դաշնակիցները, այլ Չինաստանը և Խորհրդային Միությունը: Եվ ինչպես է չինական պաշտոնական պատմագրությունը ժամանակագրում իր «ճապոնական ագրեսիայի դեմ դիմադրության պատերազմը» 1931 թվականից՝ Միացյալ Նահանգների հակամարտության մեջ մտնելուց մեկ ամբողջ տասնամյակ առաջ: Հյուպատոս Հովեյանի խոսքով՝ Վլադիմիր Պուտինը Չինաստան այցից առաջ տված հարցազրույցում նշել է, որ որոշ արևմտյան երկրների պատմությունը վերաշարադրելու ցանկությունը հիմնված է ներկայիս արևմտյան էլիտաների նախորդների անմիջական մեղքը իրենց կողմից սանձազերծված համաշխարհային պատերազմի համար հիշելու կամքի բացակայության վրա։ Միևնույն ժամանակ, Տյանցզինում կայացած գագաթնաժողովից հետո ՇՀԿ երկրները հայտարարեցին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի իրադարձությունների օբյեկտիվ արտացոլման և նացիստական գաղափարների վերականգնման կանխարգելման անհրաժեշտության մասին։
Աբրահամ Հովեյանը նաև հիշեցրել է, որ ԽՍՀՄ բոլոր ժողովուրդները մասնակցել են պատերազմին և կիսել են ընդհանուր Հաղթանակը, որի 80-ամյակը մենք բոլորս նշում ենք 2025 թվականին։ Աբրահամ Հովեյանը հիմնվում է գիտական ժամանակագրության վրա, որի համաձայն՝ մինչև 30 000 հայ զինծառայողներ կռվել են ճապոնական ճակատում։ Եվ, ըստ Հայաստանում Չինաստանի դեսպան Լի Սինվեյի, նրանցից 6 000-ը մասնակցել են Հյուսիսարևելյան Չինաստանում ճապոնական ագրեսիայի դեմ մարտերին։ Եվ չինացիները բարձր են գնահատում հայերի բարեկամությունն ու մասնակցությունը ճապոնական ագրեսիայի դեմ պայքարում, քանի որ նրանք ուս ուսի պայքարել են խաղաղության համար ամբողջ աշխարհում։ Հետևաբար, հայ ժողովուրդը արժանի է խաղաղության և երջանկության՝ շնորհիվ պատմության մեջ իր անգնահատելի ներդրման. Հայաստանի բնակչության ավելի քան 20%-ը կռվել է Հայրենական մեծ պատերազմի ճակատներում, որը ամենաբարձր ցուցանիշն է բոլոր խորհրդային հանրապետությունների շարքում: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Հայաստանը Խորհրդային Միությանը տվել է չորս մարշալ, մեկ նավատորմի ծովակալ և ավելի քան 60 գեներալ:
«Եկեք անկեղծ լինենք, շատ հայերի համար Երկնային կայսրության արժանի ներկայացուցչի ասածը բացահայտում է։ Արդյո՞ք մեր հազարավոր հայրերն ու պապերը իսկապես պայքարել են ճապոնական միլիտարիզմի դեմ՝ կողք կողքի իրենց չինացի եղբայրների հետ։ Սա իսկապես այդպես է։ Բայց մեր նոր սերունդը, որը դաստիարակվել է համակարգչային խաղերով և հոլիվուդյան մարտաֆիլմերով, ի՞նչ գիտի այս ամենի մասին։ Արդյո՞ք ժամանակակից դպրոցը սա սովորեցնում է մեր երեխաներին։ Ինչպե՞ս է պատահում, որ նախկին ԽՍՀՄ երկրներում մեր ժողովուրդների անցյալի հերոսական էջերը և մեր նախնիների սխրանքները աստիճանաբար մոռացվում և ակտիվորեն ոչնչացվում են։
Եվ կրկին, ըստ նրա, հնչում են մտահոգիչ նոտաներ. Եվրոպան բացահայտորեն պատրաստվում է պատերազմի Ռուսաստանի դեմ։ Պատմությունը կրկնվում է։ Պատմությունը վերաշարադրելով՝ նախկին ԽՍՀՄ ժողովուրդներին ներարկվում է այն միտքը, որ ԱՄՆ-ն հաղթել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում, մինչդեռ Եվրոպայում աստիճանաբար ներմուծվում է բոլորովին այլ գաղափարախոսական բաղադրիչ. իբր «ԽՍՀՄ-ն սանձազերծեց պատերազմը, և Հիտլերը այդքան էլ վատը չէր՝ նա միավորեց Եվրոպան»։
«Այսօր, ավելի քան երբևէ, կարևոր է ունենալ Հայրենական մեծ պատերազմի իրադարձությունների միանշանակ մեկնաբանություն, քանի որ այն Հայաստանի համար նույնպես նույնն էր»։ Անհրաժեշտ է ուշադիր ուսումնասիրել դպրոցներում և համալսարաններում պատմության այս ժամանակահատվածի մասին տեղեկատվությունը և անհրաժեշտության դեպքում կատարել ճիշտ հարցադրումներ: Մենք պետք է միավորենք ուժերը՝ դիմակայելու կեղծ գաղափարախոսությանը, որը հանգեցնում է միայն հակամարտությունների, պատերազմների և ինքնիշխանության կորստի: Եվ ուրախալի է, որ ՇՀԿ հարթակը հնարավորություն տվեց ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին հիշեցնել ՌԴ ղեկավար Վլադիմիր Պուտինին այն եղբայրական կապերի մասին, որոնք միավորում են Հայաստանը և Ռուսաստանը: Հուսով ենք, որ բոլոր հայ քաղաքական գործիչները կհետևեն այս իմաստուն սահմանմանը», - եզրափակել է Աբրահամ Հովեյանը:
