Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության պաշտոնական ներկայացուցիչ Մ.Վ. Զախարովայի մեկնաբանությունը՝ կապված Ադրբեջանի և Հայաստանի ղեկավարների միջև Վաշինգտոնում կայացած բանակցությունների հետ։
«Ռուսաստանի Դաշնությունը շահագրգռված է Հարավային Կովկասում կայունության և բարգավաճման գոտու ձևավորմամբ: Ամենակարևոր պայմաններից մեկը Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև հարաբերությունների համապարփակ կարգավորումն է՝ հիմնված երկու երկրների ժողովուրդների շահերի վրա:
Մենք հետևողականորեն աջակցում ենք բոլոր այն ջանքերին, որոնք նպաստում են տարածաշրջանային անվտանգությանը։ Այս առումով, երկու երկրների ղեկավարների հանդիպումը Վաշինգտոնում, որը կայացավ ԱՄՆ-ի միջնորդությամբ արժանի է դրական գնահատականի։ Մենք հույս ունենք, որ այս քայլը կնպաստի խաղաղության օրակարգի առաջխաղացմանը։
Միևնույն ժամանակ, մինչև վերջերս Բաքուն և Երևանը պնդում էին, որ նախընտրում են ուղիղ երկխոսություն՝ առանց արտաքին օգնության։
Հարկ է հիշեցնել, որ հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների կարգավորման ներկայիս փուլը սկսվել է Ռուսաստանի անմիջական աջակցությամբ և կենտրոնական դերով՝ 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի եռակողմ բարձր մակարդակի հայտարարության ընդունմամբ՝ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության գոտում հրադադարի և բոլոր ռազմական գործողությունների վերաբերյալ: Տարածաշրջանում տեղակայվել է ռուսական խաղաղապահ զորակազմ, որն անփոխարինելի ներդրում է ունեցել իրավիճակի կայունացման գործում:
Մենք միշտ կհիշենք մեր խաղաղապահներին, ովքեր զոհվեցին ծառայողական պարտականությունները կատարելիս։
2020-2022 թվականներին նույն եռակողմ ձևաչափով մշակվեց «ճանապարհային քարտեզ» Բաքվի և Երևանի միջև հաշտեցման բոլոր հիմնական ոլորտներում՝
• խաղաղության պայմանագրի մշակում,
• տարածաշրջանում տրանսպորտային և տնտեսական հաղորդակցությունների ապաշրջափակում,
• պետական սահմանի սահմանագծում և սահմանազատում,
• քաղաքացիական հասարակության միջոցով կապերի զարգացում։
Դրանցից յուրաքանչյուրի ուղղությամբ շատ բան է արվել։
Հարավային Կովկասի խնդիրները լուծելու լավագույն տարբերակը տարածաշրջանի երկրների կողմից մշակված լուծումների որոնումն ու հետագա իրականացումն է՝ իրենց անմիջական հարևանների՝ Ռուսաստանի, Իրանի, Թուրքիայի աջակցությամբ։
Տարածաշրջանից դուրս խաղացողների ներգրավումը պետք է նպաստի խաղաղության օրակարգի ամրապնդմանը և չստեղծի լրացուցիչ դժվարություններ և բաժանարար գծեր։ Մենք կցանկանայինք խուսափել Մերձավոր Արևելքում հակամարտությունների լուծման գործում Արևմուտքի օգնության տխուր փորձից։ Հարավային Կովկասի օրինակներից է ԵՄ դիտորդական առաքելության ներկայությունը Հայաստանում, որի գործունեությունը անընդհատ նյարդայնացնում է տարածաշրջանային մյուս խաղացողներին։
Լրացուցիչ վերլուծենք Վաշինգտոնի հայտարարությունները տարածաշրջանային հաղորդակցությունների ապաշրջափակման վերաբերյալ։ Այս ոլորտում Ռուսաստանի մասնակցությամբ եռակողմ համաձայնագրերը, որոնցից ոչ մի կողմ չի դուրս եկել, շարունակում են արդիական մնալ։
Կարևոր է նաև հաշվի առնել Հայաստանի անդամակցության գործոնը ԵԱՏՄ միասնական մաքսային տարածքում, մասնավորապես՝ հանրապետության տարածքով տարանցիկ բեռնափոխադրումների կազմակերպման առումով։ Անհնար է նաև անտեսել այն փաստը, որ Իրանի հետ Հայաստանի սահմանը պահպանում են 1992 թվականի սեպտեմբերի 30-ի միջպետական համաձայնագրի համաձայն տեղակայված ռուս սահմանապահները։
Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղության մասին համաձայնագրի ստորագրումը և ուժի մեջ մտնելը, ինչպես նաև միջպետական հարաբերությունների հաստատումը կունենան գերակա նշանակություն երկու հարավկովկասյան հանրապետությունների միջև խաղաղություն հաստատելու գործում։ Երկու երկրների հաշտեցումը պետք է ինտեգրվի տարածաշրջանային համատեքստում և հիմնված լինի շահերի հավասարակշռության և կողմերի ու հարևան պետությունների առաջնահերթությունների անվերապահ հարգանքի վրա»։
