«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
Դեռ նախորդ տարվա ավարտին փորձագետներն ահազանգում էին, որ 2025 թ. հունվարից ականատես ենք լինելու պետական հարկերի և տուրքերի բարձրացման, ինչն էլ իր հերթին հանգեցնելու է սպասելի գնաճի:
Նախորդ տարի կառավարությունը հաստատեց՝ չեն բարձրացնելու նպաստները, աշխատավարձը, կենսաթոշակը, միևնույն ժամանակ ամենօրյա ռեժիմով խոսվում է հետվճարի համակարգի մասին՝ անվանելով դա կենսաթոշակի բարձրացում:
Ստացվում է, որ մարդկանց եկամուտները չեն աճում, բայց ավելի շատ են ծախսում մասնավորաբար ուտելիքի, կոմունալ ծառայությունների և այլնի համար:
«Սպառողների խորհրդատվության կենտրոն» ՀԿ նախագահ Կարեն Չիլինգարյանի խոսքով՝ գնաճը բնորոշ երևույթ է ոչ միայն մեր երկրի, այլ ամբողջ աշխարհի համար:
«Ի տարբերություն մեր և մեր նման երկրների, քաղաքակիրթ աշխարհում գնաճին զուգահեռ կամ էլ դրանից առաջ բարձրանում են աշխատավարձերը, կենսաթոշակները՝ մի տեսակ կոմպենսացնելով սպասվող գնաճը:
Մեզ մոտ վերջին շրջանում ո՛չ թոշակն է բարձրացել, ո՛չ էլ աշխատավարձերն ու նպաստները: Ապրանքների և ծառայությունների գները բարձրանում են, իսկ եկամուտները նույնն են մնում: Դա, իհարկե, առաջին հերթին հարվածում է մեր սպառողների գրպանին, հատկապես թիրախում են հայտնվում անապահով և միջին խավերը:
Ընդ որում, այստեղ պետք է շեշտել, որ միջին խավ ասվածը տարբեր երկրներում տարբեր է լինում: Քաղաքակիրթ աշխարհում միջին խավ ասվածը և սպառողը այլ է, Հայաստանում՝ լրիվ այլ:
Մեր երկրի պարագայում միջին խավի մարդն իր աշխատավարձով ապրող մարդն է, որը կարողանում է հոգալ իր տարրական խնդիրները, երբեմն ուղղակի գոյատևել:
Այս նույն գնաճը չի կարող շրջանցել նրանց: Վերջիններիս եկամուտները նվազելու են, մարդկանց կյանքը բարդանալու է: Մարդիկ, որոնք սոցիալական խնդիրների առջև են կանգնելու 2025 թվականին, մեր բնակչության մեծ մասն են կազմելու»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Չիլինգարյանը: Նրա խոսքով, հարկերի բարձրացումը չի կարող լինել միայն տնտեսվարողների խնդիրը:
Դրանց բարձրացումը հաջորդիվ հարվածելու է սպառողներին: Մյուս կողմից՝ բարձրանում են տուրքերը, որոնց անմիջական թիրախում է սպառողը:
«Գույքահարկի վճարն ամեն տարի ավելանում է, տեղական հարկերից ունեցանք ավտոկայանատեղիների վճարի ավելացում, այս տարի սպասվում է տրանսպորտի ուղեվարձի թանկացում, աղբահանության վճարի հետ կապված ևս որոշակի փոփոխություններ են նախատեսվում: Այսպիսով՝ տարբեր ուղղություններով գնաճ ենք տեսնում»,-նշում է մեր զրուցակիցը:
Ստացվում է, որ քաղաքացու եկամուտները չեն աճում, բայց ծախսերն ավելանում են սրընթաց կերպով:Հիշեցնում է՝ շատ քաղաքացիներ ապրում են հիմնականում Ռուսաստանից եկող տրանսֆերտների շնորհիվ:
«Ռուսաստանում ռուբլու անկման պատճառով փաստացի այն եկամուտը, որը ստանում էր արտագնա աշխատողը, նախկինի համեմատ, եթե այն վերածում ենք դրամի կամ դոլարի, երկու անգամ և ավելի նվազել է: Ռուսաստանում էլ աշխատավարձերը գրեթե չեն բարձրացել, արտագնա աշխատանքի մեկնող մեր քաղաքացիների եկամուտը նվազել է:
Ստացվում է՝ նրանք ավելի քիչ գումար են ուղարկում, քան նախկինում, սա էլ իր հերթին ազդում է նրանց ընտանիքների եկամտի վրա: Վերջին երկուերեք տարվա ընթացքում նաև դրամն է արժևորվել: Գործոնները շատ են, որոնք ազդում են մարդկանց եկամուտների անկման վրա:
Ակնհայտ է դառնում, որ կարող է ավելանալ աղքատությունը»,-հավելում է նա:Կա մտահոգություն, որ այս իրավիճակում կարող է ավելանալ հատկապես աշխատող աղքատների թիվը: «Սպառողների խորհրդատվության կենտրոն» ՀԿ նախագահը համակարծիք է այս տեսակետի հետ:
«Մարդիկ աշխատում են, նրանց եկամուտները չեն ավելանում՝ ի տարբերություն ծախսերի: Ընդ որում, այս իրավիճակում ընկնում է նաև նրանց գնողունակությունը, աղքատությունը միանշանակ կավելանա: Այսօր «թիրախում» են ոչ միայն ծայրահեղ աղքատները, այլև մարդիկ, որոնք աղքատության շեմին են և կարող են համալրել աղքատների շարքերը:
Սա էլ ավելի խնդրահարույց է»,- ասում է նա: Պնդում է՝ կառավարությունը պետք է մտածեր այս հարցերի մասին, նախքան հարկերի և տուրքերի այս փոփոխությունները սկսելը:
«Այնինչ նախապես պարզ էր, որ 2025 թվականին չեն բարձրանալու աշխատավարձը, նպաստն ու կենսաթոշակը: Բյուջեով դա նախատեսված չէր: Արդյոք ինչոր փոփոխություններ կլինե՞ն՝ խնդիրներից ելնելով, պարզ չէ:
Գուցե մարդիկ դրական փոփոխությունների սպասումներ ունեն, բայց դա քիչ հավանական է: Եթե 2025 թ. պետական բյուջեի ընդունման ժամանակ այս ամենը հաշվի չեն առել, հիմա ի՞նչ պետք է անեն»,-եզրափակում է Կարեն Չիլինգարյանը:
ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ
