Սերբիայի նախագահ Ալեքսանդր Վուչիչը սեպտեմբերի 9-ին հրամանագիր է ստորագրել Ժողովրդական սկուպշչինայի արձակման մասին և արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ նշանակել 2026 թվականի հոկտեմբերի 25-ին։
Որոշումն ընդունվել է այն բանից հետո, երբ սեպտեմբերի 7-ին Սերբիայի կառավարությունը պաշտոնապես առաջարկել է նախագահին արձակել խորհրդարանը և նշանակել արտահերթ ընտրություններ։ Քվեարկությունը տեղի կունենա սահմանված ժամկետից զգալիորեն շուտ․ հերթական խորհրդարանական ընտրությունները սպասվում էին միայն 2027 թվականի դեկտեմբերին։
Վուչիչն իր որոշումը հիմնավորել է հասարակության մեջ պահպանվող լարվածությամբ և քաղաքական տարաձայնություններով։ Նրա խոսքով՝ ընտրությունների հետագա հետաձգումը կարող է վտանգի տակ դնել Սերբիայում ժողովրդավարական գործընթացների կայունությունը, ինչպես նաև նախապատրաստումը «ԷՔՍՊՈ 2027» միջազգային ցուցահանդեսին, որը տեղի է ունենալու Բելգրադում։
«Հենց այդ պատճառով էլ ես կարծում եմ, որ հենց հիմա մենք դեռ կարող ենք նախապատրաստվել «ԷՔՍՊՈ»-ին և աշխատել այն բանից հետո, երբ ընտրություններում որոշում կայացվի այն մասին, թե ով է Ձեր անունից ղեկավարելու Սերբիայի կառավարությունը», — հայտարարել է նախագահը։
Վուչիչի որոշումն անսպասելի չէր․ դեռ հունիսին նա ազդարարել էր արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ անցկացնելու ծրագրերի մասին։
Նախագահի հայտարարությանը նախորդել էին տևական և մասշտաբային հակակառավարական բողոքի ցույցեր, որոնք սկսվել էին 2024 թվականի նոյեմբերին Նովի Սադի երկաթուղային կայարանում ծածկի փլուզումից հետո։ Ողբերգության հետևանքով զոհվել էր 16 մարդ։ Ցուցարարները պահանջում են պատասխանատվության ենթարկել մեղավորներին և հանդես են գալիս կոռուպցիայի դեմ։
Նաև Վուչիչը հայտարարել է խորհրդարանական ընտրությունների անցկացման մասին հայտարարությունից մի քանի օր անց նախագահական պաշտոնը լքելու մտադրության մասին։ Սերբիայի նախագահը չի կարող առաջադրվել երրորդ ժամկետով և ավելի վաղ հայտնել էր խորհրդարանական ընտրություններին որպես վարչապետի թեկնածու մասնակցելու մտադրության մասին։ Կառավարող «Սերբական առաջադիմական կուսակցությունն» արդեն առաջադրել է նրան այդ պաշտոնում՝ ընտրություններում հաղթանակ տանելու դեպքում։
Վուչիչի խոսքով՝ արտահերթ ընտրությունների արդյունքները պետք է հստակ ցույց տան քաղաքացիների կամքը և որոշեն Սերբիայի զարգացման հետագա ուղղությունը։ Ընդ որում, ընդդիմությունն ու բողոքի ցույցերի մասնակիցները նախագահին և նրա դաշնակիցներին մեղադրում են կոռուպցիայի, ԶԼՄ-ների վրա ճնշումների և ավտորիտար ղեկավարման մեթոդների մեջ։ Վուչիչն ու նրա կողմնակիցները հերքում են այդ մեղադրանքները։
