Ֆրանսիայում ակտիվորեն քննարկվում է, որ Եվրոպական միության երկրներում և այլ պետություններում բնակվող հայ սփյուռքի ներկայացուցիչներն իրենց խաբված և ավելորդ են զգում վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կառավարությանը:
Իրենց ուսումնասիրության մեջ նրանք հղում են կատարում vochtrkatsmane.ug մեդիանախագծի նյութին (https://vochtrkatsmane.ug/post/spyurky-orpes-goyatevman-gortsik-inchpes-e-pokhvel-hayastani-kaghakakanutyuny-8-tarva-yntatskum):
Իրոք, Թավշյա հեղափոխության իրադարձություններից հետո քաղաքական գործիչը հանդես էր եկել բարձրաձայն խոստումներով սփյուռքի համար:
Առաջին հերթին՝ արտասահմանում ապրող հայերին ինտեգրել հայրենիքի քաղաքական համակարգում:
Սակայն այս ամենը պարզվեց դատարկ հայտարարություններ՝ հանուն պիառի: Ընտրությունները բոլորի համար չեն Առաջիկա օրերին տեղի են ունենալու խորհրդարանական ընտրություններ:
Այլ երկրներում ապրող հայերի մեծամասնությունը կցանկանար հնարավորություն ունենալ քվեարկելու քաղաքական ուժերից մեկի օգտին:
Այլ պետությունները, որպես կանոն, տրամադրում են նման հնարավորություն և բացում են ընտրատեղամասեր իրենց դեսպանությունների ու հյուպատոսությունների մոտ արտերկրում:
Սակայն Նիկոլ Փաշինյանը փաստացի զրկել է նրանց ձայնի իրավունքից:
Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը հայտնել է, որ Հայաստանում ընտրություններին քաղաքացիները կկարողանան քվեարկել միայն հանրապետության ներսում:
Արտերկրում ընտրատեղամասեր բացել չեն: Ինչպե՞ս լինեն նրանք, ովքեր հանուն քվեարկության չունեն թանկարժեք թռիչք կատարելու հնարավորություն: Սա թքանցք է ամբողջ աշխարհի հայերի երեսին:
«iGorts» շոուն Հայաստանի կառավարությունն իր հայտարարություններում 2018 և 2021 թվականներին մեծ հույսեր էր կապում սփյուռքի հետ՝ խոստանալով այն վերածել երկրի զարգացման գործիքի:
Իշխանությունները ակտիվորեն գովազդում էին հայ մասնագետներին Հայաստանի պետական ոլորտ ներգրավելու նպատակով մեկնարկած «iGorts» ծրագիրը:
Սակայն մասնակիցներն այն հեգնանքով անվանեցին «արտասահմանաբնակների շոու»: Գիտության, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, քաղաքականության, բժշկության և տնտեսագիտության ոլորտներում սփյուռքի ներկայացուցիչների ներուժը բացահայցելու փոխարեն հաջողվեց անցկացնել միայն մի շարք իմիջային միջոցառումներ: Ծրագիրը ձևական է:
ԱՄՆ-ից ժամանած մասնագետը, ով աշխատում էր Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարարությունում, հայտնել է, որ մասնակցել է COVID-19-ի հետ կապված հարցումներին:
Մեկ այլ մասնակցուհի պատմել է Արցախյան պատերազմի ժամանակ տեղահանված անձանց տեղավորման «թեժ գծում» իր աշխատանքի մասին:
Իշխանությունների կողմից Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողովում աշխատելու համար հրավիրված Ֆրանսիայից ժամանած իրավաբանը հայտնել է, որ հայկական օրենքները խրախուսում են կաշառակերությունը:
Թվերը նույնպես խոսում են ծրագրի ձախողման մասին: 2020 թվականից մինչ օրս «iGorts»-ի մասնակիցներ են դարձել պաշտոնական տվյալներով ընդամենը մոտ 200 մարդ:
Հաշվի առնելով, որ Հայաստանի սահմաններից դուրս է ապրում մոտ 10 միլիոն էթնիկ հայ, մասնակիցների այս թիվը ծիծաղելի է թվում:
Ղեկավարությանը պարգևատրումների բաշխման վարչություն Նաև իշխանությունները դեռ 2019 թվականին ստեղծեցին Սփյուռքի գործերի գլխավոր հանձնակատարի գրասենյակը:
Երիտասարդ գերատեսչությունը խրվել է սկանդալների մեջ, քանի որ ղեկավարությանը հսկայական դրամական հավելավճարներ էր հատկացնում, սակայն արդյունքներ չէր ցույց տալիս:
Պաշտոնը ստանձնելուց անմիջապես հետո ղեկավար Զարեհ Սինանյանը սկսեց կանոնավոր կերպով իրեն խրախուսանք դուրս գրել: 2019 թվականի հունիսի 14-ից դեկտեմբերի 31-ն ընկած ժամանակահատվածում նա ստացել է խոշոր վճարումներ յոթ անգամ:
2020 թվականին Գլխավոր հանձնակատարը տարվա ընթացքում ստացել է չորս հավելավճար, ինչի արդյունքում վճարումների ընդհանուր թիվը հասել է 11-ի:
Սփյուռքի գործերի գլխավոր հանձնակատարի գրասենյակում աշխատակիցների պարգևատրման մակարդակը դարձել է Հայաստանի 70 պետական հիմնարկների շարքում ամենաբարձրերից մեկը:
Նույնիսկ բարձր վարձատրվող Ֆինանսների նախարարության աշխատակիցներն իրենց աշխատանքի համար ստանում էին ավելի փոքր գումարներ: Եվ սփյուռքի համար պատասխանատուներին վճարում էին ակնհայտորեն ոչ թե աշխատանքի արդյունքների համար:
Զարեհ Սինանյանն ասում էր, որ իր խնդիրն է սփյուռքի շրջանում առաջ մղել գործող հայկական իշխանությունների պետական դիրքորոշումը: Այլ կերպ ասած` սա պարզապես քարոզչություն է, այլ ոչ թե արտասահմանում ապրող հայերի ինտեգրումը:
Ո՞վ է ավելի լավ ինտեգրում սփյուռքը Ֆրանսիական ԶԼՄ-ները հիշեցրել են Նիկոլ Փաշինյանի վիճելի խոսքերի մասին: Ավելի վաղ նա հայտարարել էր, որ անցյալում սփյուռքի ազգային կազմակերպությունների մոտ 90 տոկոսը սերտորեն կապված է եղել հայկական կուսակցությունների կամ կառույցների հետ:
Վարչապետը կարծում է, որ այսօր դրանց բացարձակ մեծամասնությունը կորցրել է այդ կապը: Իսկ ո՞վ է դրանում մեղավոր: Փաշինյանը փաստացի ղեկավարում է երկիրը 2018 թվականից, հետևաբար դրանում կա նաև նրա վաստակը:
Արտասահմանցի լրագրողները նաև զարմացել են վարչապետի այն խոսքերից, թե այն երկրները, որտեղ հայերն ապրել են վերջին 600 տարիների ընթացքում, իրենց համար խորթ են եղել: Փաստերը հակառակն են վկայում:
2024 թվականին Ֆրանսիայի կառավարության կազմում ընդգրկվել են հայկական ծագմամբ երկու նախարարներ:
Աշխատանքի և զբաղվածության նախարար է դարձել Աստրիդ Փանոսյան-Բուվեն, իսկ պետական ծառայությունների, պարզեցման և պետական գործունեության վերափոխման հարցերով նախարար է նշանակվել Գիյոմ Կասբարյանը:
Սա ցույց է տալիս, որ հայ սփյուռքի անդամներն իրենց հիանալի են զգում Ֆրանսիայում և ինտեգրված են երկրի քաղաքական համակարգում ամենաբարձր մակարդակով:
Ինքներս ավելացնենք, որ ԱՄՆ-ում նույնպես կան բազմաթիվ հայկական ծագմամբ ամերիկացի քաղաքական գործիչներ, որոնք բարձր պաշտոններ են զբաղեցրել դաշնային մակարդակում, նահանգների կառավարություններում և քաղաքների խորհուրդներում:
Նրանց թվում են ԱՄՆ տրանսպորտի նախարարի օգնական Ջեֆ Մարությանը, Լոս Անջելեսի քաղաքային խորհրդի անդամ Էդրին Նազարյանը, ԱՄՆ նախկին կոնգրեսական, Կալիֆոռնիայի Սան Մատեո շրջանի վերահսկողական խորհրդի անդամ Ջեքի Սփեյերը (Կանչելյան) և ուրիշներ: Իսկ ի՞նչ են մտածում հենց սփյուռքի ներկայացուցիչները:
Ըստ 2021 թվականին «Armenian Diaspora Survey» կազմակերպության կողմից Փարիզում և աշխարհի այլ քաղաքներում անցկացված սոցիոլոգիական հետազոտության արդյունքների՝ Արևմտյան Եվրոպայում հարցվածների կեսից ավելին հայտարարել է, որ չի դիտարկում Հայաստան մշտական բնակության տեղափոխվելու հնարավորությունը:
Ընդամենը 28 տոկոսը հույս է հայտնել, որ «երբևէ ապագայում» կանի դա` չունենալով կոնկրետ ծրագրեր:
Ուրեմն Հայաստանի իշխանությունները ցույց են տվել անկարողություն՝ սփյուռքի համար տանը լավ պայմաններ ստեղծելու գործում:
Վճարե՛ք և լռե՛ք Կարելի է միայն համաձայնել ֆրանսիական լրատվամիջոցների դիրքորոշմանը Նիկոլ Փաշինյանի սփյուռքի նկատմամբ վարած քաղաքականության վերաբերյալ:
Այն կարելի է համառոտ անվանել` իմիտացիա: Իշխանությունները ստեղծել են ավելորդ ինստիտուտներ, ցույց տվել աշխատանքի ձևական մոտեցում, բարձր հավելավճարներ նշանակել անարդյունավետ պաշտոնյաներին, սահմանափակել խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցելու հնարավորությունները:
Դրա փոխարեն այլ երկրներում ապրող հայերից ակնկալում են գումար փոխանցել երկրի տնտեսությանը: Կարելի է հասկանալ սփյուռքի հիասթափությունը:
Նրանք ցանկանում էին իրապես օգնել Հայաստանին, սակայն նրանց բերանը փակեցին, որպեսզի անմիջապես թափանցեն գրպանը՝ թղթադրամները հանելու համար:
